Sposób trzymania rakiety wpływa na znacznie więcej niż sam komfort uderzenia. Chwyt może zmieniać ustawienie główki rakiety, punkt kontaktu, łatwość nadawania rotacji oraz sposób prowadzenia piłki.
Dlatego w tenisie nie istnieje jeden chwyt odpowiedni do wszystkich uderzeń.
Inaczej trzymasz rakietę przy forehandzie, inaczej przy serwisie, a jeszcze inaczej możesz ustawić dłoń przy backhandzie.
Najważniejsze jest więc nie znalezienie jednego „idealnego chwytu”, ale nauczenie się kilku podstawowych ustawień i rozumienie, kiedy warto z nich korzystać.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, sprawdź również lekcje tenisa dla początkujących.
Co to jest chwyt rakiety w tenisie?
Chwyt rakiety to sposób ustawienia dłoni na rączce.
Zmiana położenia dłoni wpływa między innymi na:
- ustawienie płaszczyzny naciągu,
- punkt kontaktu z piłką,
- naturalny tor ruchu rakiety,
- możliwość generowania topspinu lub slice'a,
- wysokość, na której najwygodniej wykonać uderzenie.
Nawet niewielka zmiana chwytu może sprawić, że ten sam ruch będzie zachowywał się inaczej.
Dlatego chwyt jest jednym z podstawowych elementów techniki tenisowej.
Czy istnieje jeden prawidłowy chwyt rakiety?
Nie.
W tenisie wykorzystuje się kilka podstawowych chwytów.
Najczęściej spotkasz między innymi:
- Continental,
- Eastern Forehand,
- Semi-Western,
- Western,
- Eastern Backhand.
Nie oznacza to, że każdy zawodnik musi używać dokładnie tych samych ustawień.
Technika może się różnić w zależności od:
- budowy ciała,
- stylu gry,
- wysokości kontaktu,
- sposobu prowadzenia rakiety,
- indywidualnych preferencji.
Ważniejsze od kopiowania konkretnego chwytu jest znalezienie rozwiązania, które pozwala wykonywać kontrolowane i powtarzalne uderzenia.
Jak rozpoznać poszczególne chwyty?
Rączka rakiety tenisowej ma charakterystyczny, wielokątny kształt.
Poszczególne płaszczyzny rączki służą jako punkty odniesienia przy określaniu chwytów.
W zależności od tego, na której powierzchni znajduje się określona część dłoni, mówimy o chwycie Continental, Eastern, Semi-Western i kolejnych wariantach.
Dla początkującego nie jest jednak najważniejsze zapamiętanie wszystkich numerów powierzchni rączki.
Znacznie bardziej praktyczne jest nauczenie się:
- jak chwyt powinien wyglądać,
- do jakiego uderzenia służy,
- gdzie powinien znajdować się punkt kontaktu.
Z czasem rozpoznawanie ustawienia dłoni staje się automatyczne.
Chwyt Continental – do czego służy?
Continental jest jednym z najbardziej uniwersalnych chwytów w tenisie.
Najczęściej wykorzystuje się go przy:
- serwisie,
- woleju,
- slice'ie,
- smeczu,
- wielu uderzeniach sytuacyjnych przy siatce.
To bardzo ważny chwyt, ponieważ pozwala wykonywać kilka różnych zagrań bez konieczności dużej zmiany ustawienia dłoni.
Dla osoby początkującej Continental może początkowo wydawać się nienaturalny, szczególnie przy serwisie.
Często znacznie łatwiej jest uderzyć pierwsze piłki chwytem przypominającym forehand.
Problem polega na tym, że taki sposób trzymania rakiety może później ograniczać rozwój techniki serwisu.
Jak trzymać rakietę chwytem Continental?
Najprościej można wyobrazić sobie ustawienie dłoni podobne do tego, jakbyś chciał uścisnąć rakietę.
Rakieta nie jest ustawiona w dłoni jak patelnia trzymana do forehandu.
Chwyt pozwala swobodniej prowadzić krawędź rakiety i później zmieniać jej ustawienie podczas ruchu.
Nie warto jednak skupiać się wyłącznie na samej dłoni.
Chwyt Continental działa w połączeniu z:
- właściwym przygotowaniem,
- ustawieniem ciała,
- pracą ramienia,
- punktem kontaktu.
Jaki chwyt do serwisu?
Przy klasycznym serwisie podstawowym chwytem jest Continental.
Daje on możliwość rozwijania:
- płynnego ruchu,
- rotacji,
- pronacji,
- różnych rodzajów serwisu.
Początkujący często trzyma rakietę przy serwisie chwytem forehandowym, ponieważ łatwiej wtedy „trafić” piłkę.
Takie rozwiązanie może jednak utrudniać dalszy rozwój.
Jeżeli chcesz dokładniej poznać technikę całego ruchu, zobacz poradnik Serwis w tenisie – technika krok po kroku dla początkujących.
Jaki chwyt do woleja?
Przy woleju również najczęściej wykorzystuje się Continental.
Przy siatce czasu na przygotowanie jest znacznie mniej niż podczas uderzenia z głębi kortu.
Dlatego możliwość wykonania forehandowego i backhandowego woleja bez dużej zmiany chwytu jest bardzo praktyczna.
Continental dobrze sprawdza się również dlatego, że przy woleju ruch rakiety jest krótszy i bardziej kompaktowy.
Więcej o samym uderzeniu znajdziesz w poradniku Wolej w tenisie – jak grać przy siatce?.
Jaki chwyt do slice'a?
Przy backhand slice często wykorzystuje się Continental.
Pozwala stabilnie ustawić rakietę i prowadzić ją w sposób umożliwiający nadanie piłce rotacji wstecznej.
Sam chwyt nie wystarczy jednak do wykonania dobrego slice'a.
Potrzebne są również:
- odpowiedni punkt kontaktu,
- ustawienie nóg,
- stabilna płaszczyzna rakiety,
- właściwy tor ruchu.
Jeżeli chcesz rozwinąć ten element, przeczytaj Slice w tenisie – co to jest i jak prawidłowo zagrać piłkę z rotacją wsteczną?.
Eastern Forehand Grip – co to za chwyt?
Eastern Forehand jest jednym z podstawowych chwytów forehandowych.
Dla wielu osób daje naturalne ustawienie rakiety i stosunkowo łatwy kontakt z piłką.
Może dobrze sprawdzać się przy:
- bardziej płaskich uderzeniach,
- umiarkowanym topspinie,
- niższych i średnio wysokich piłkach.
Nie oznacza to jednak, że Eastern jest chwytem wyłącznie do płaskiej gry.
Można nim również generować rotację.
Semi-Western Grip – czym się różni?
Semi-Western przesuwa ustawienie dłoni nieco dalej względem Eastern.
Dzięki temu naturalnie łatwiej jest prowadzić rakietę w sposób sprzyjający topspinowi.
Ten chwyt dobrze współpracuje z:
- wyżej odbijającymi piłkami,
- większą rotacją,
- nowoczesnym forehandem z głębi kortu.
Nie oznacza to jednak, że Semi-Western automatycznie daje dobry topspin.
Nadal potrzebne są:
- właściwe ustawienie,
- punkt kontaktu,
- tor rakiety,
- kontrola ruchu.
Eastern czy Semi-Western – co wybrać do forehandu?
Nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla każdego.
Eastern może być wygodny, jeżeli:
- preferujesz bardziej naturalny kontakt,
- grasz stosunkowo płasko,
- dobrze czujesz niższe piłki,
- nie potrzebujesz bardzo dużej rotacji.
Semi-Western może być wygodny, jeżeli:
- chcesz łatwiej generować topspin,
- często grasz wyżej odbijające piłki,
- kontaktujesz piłkę bardziej przed ciałem.
Najważniejsze jest jednak to, czy dany chwyt pozwala Ci grać swobodnie i powtarzalnie.
Jeżeli chcesz wrócić do całej techniki uderzenia, zobacz Forehand w tenisie – technika krok po kroku dla początkujących.
Western Grip – czy warto go używać?
Western jest bardziej skrajnym chwytem forehandowym.
Może ułatwiać generowanie dużej rotacji, szczególnie przy wyżej odbijających piłkach.
Jednocześnie może być bardziej wymagający przy:
- niskich piłkach,
- szybkiej zmianie chwytów,
- grze blisko siatki.
Nie oznacza to, że jest niewłaściwy.
Nie jest jednak konieczny tylko dlatego, że używa go określony zawodnik.
Początkujący nie powinien wybierać chwytu wyłącznie na podstawie tego, jak gra zawodowiec.
Jaki chwyt do topspinu forehandem?
Nie istnieje jeden chwyt przeznaczony wyłącznie do topspinu.
Topspin można generować zarówno przy Eastern, jak i Semi-Western.
Semi-Western może jednak ułatwiać uzyskanie większej rotacji dzięki naturalnemu ustawieniu rakiety i punktowi kontaktu.
Ilość rotacji zależy również od:
- toru rakiety,
- prędkości główki,
- punktu kontaktu,
- ustawienia ciała.
Jeżeli chcesz dokładniej zrozumieć mechanizm rotacji, przeczytaj Topspin w tenisie – co to jest i jak nadać piłce rotację?.
Jaki chwyt do backhandu oburęcznego?
Backhand oburęczny wykorzystuje obie dłonie.
Ich ustawienie różni się od chwytu forehandowego.
W przypadku zawodnika praworęcznego prawa ręka pełni inną funkcję niż lewa, a obie współpracują podczas prowadzenia rakiety.
Nie warto jednak sprowadzać backhandu oburęcznego wyłącznie do ustawienia dłoni.
Znaczenie mają także:
- skręt barków,
- ustawienie nóg,
- punkt kontaktu,
- rotacja tułowia.
Jaki chwyt do backhandu jednoręcznego?
Przy backhandzie jednoręcznym często wykorzystuje się Eastern Backhand Grip.
Daje on odpowiednie ustawienie rakiety do kontaktu po stronie backhandowej.
Backhand jednoręczny wymaga jednak bardzo dobrego:
- przygotowania,
- dystansu,
- punktu kontaktu przed ciałem.
Sam chwyt nie zrekompensuje spóźnienia ani złego ustawienia.
Jeżeli chcesz porównać oba warianty, zobacz poradnik Backhand w tenisie – jednoręczny czy oburęczny?.
Czy trzeba zmieniać chwyt podczas wymiany?
Tak.
Podczas normalnej wymiany możesz w krótkim czasie przejść z forehandu do backhandu, znów do forehandu, a potem do woleja.
Każde z tych uderzeń może wymagać innego ustawienia dłoni.
Dlatego umiejętność zmiany chwytu jest częścią techniki tenisowej.
Na początku może wymagać świadomego myślenia.
Z czasem powinna stać się automatyczna.
Kiedy zmieniać chwyt?
Zmiana chwytu powinna odbywać się podczas przygotowania do kolejnego uderzenia.
Nie warto czekać do momentu, kiedy piłka znajduje się już bardzo blisko.
Im wcześniej rozpoznasz stronę i rodzaj uderzenia, tym więcej czasu masz na odpowiednie ustawienie dłoni.
Czy druga ręka pomaga zmieniać chwyt?
Tak.
Ręka niedominująca pełni bardzo ważną funkcję podczas przygotowania.
Może:
- stabilizować rakietę,
- pomagać obracać ją do odpowiedniego chwytu,
- wspierać przygotowanie barków,
- ułatwiać przejście pomiędzy forehandem i backhandem.
Dlatego podczas pozycji gotowości dobrze jest nie trzymać rakiety wyłącznie jedną ręką.
Czy rakietę trzeba trzymać mocno?
Nie przez cały czas.
Zbyt mocne ściskanie rączki może powodować:
- napięcie przedramienia,
- usztywnienie nadgarstka,
- ograniczenie płynności,
- trudniejsze przyspieszanie rakiety.
Rakieta powinna być trzymana pewnie, ale nie kurczowo.
Dłoń musi zachować wystarczającą swobodę, aby rakieta mogła płynnie poruszać się podczas uderzenia.
Jak mocno ściskać rakietę?
Nie da się wskazać jednej idealnej siły dla każdego momentu.
Można jednak przyjąć prostą zasadę:
podczas przygotowania chwyt powinien być stosunkowo swobodny, a w momencie kontaktu rakieta musi pozostać stabilna.
Jeżeli ściskasz rączkę maksymalnie od początku do końca ruchu, prawdopodobnie pojawia się zbyt dużo napięcia.
Czy zły chwyt może powodować problemy techniczne?
Tak.
Niedopasowany chwyt może prowadzić do problemów z:
- punktem kontaktu,
- kontrolą płaszczyzny rakiety,
- rotacją,
- grą niskich lub wysokich piłek,
- serwisem,
- zmianą kierunku.
Czasami zawodnik próbuje poprawiać cały ruch, podczas gdy problem zaczyna się już od ustawienia dłoni.
Czy chwyt może powodować piłki lecące w aut?
Może być jednym z powodów.
Jeżeli ustawienie dłoni sprawia, że główka rakiety jest regularnie zbyt otwarta, piłka może lecieć zbyt wysoko lub za daleko.
Nie oznacza to jednak, że każdy aut wynika z chwytu.
Przyczyną może być również:
- spóźniony kontakt,
- zbyt duże tempo,
- słabe ustawienie nóg,
- niewłaściwy tor rakiety.
Dlatego warto analizować cały ruch.
Czy chwyt wpływa na topspin?
Tak.
Niektóre ustawienia dłoni ułatwiają prowadzenie rakiety w sposób sprzyjający większej rotacji.
Nie oznacza to jednak, że sam chwyt generuje topspin.
Rotacja powstaje dzięki połączeniu chwytu, ustawienia, toru rakiety, prędkości główki i punktu kontaktu.
Czy chwyt wpływa na wysokość punktu kontaktu?
Tak.
Różne chwyty mogą sprawiać, że zawodnik czuje się bardziej komfortowo przy różnych wysokościach piłki.
Dlatego chwyt powinien współpracować z naturalnym sposobem wykonywania uderzenia.
Nie warto wybierać bardzo skrajnego ustawienia dłoni, jeżeli powoduje ciągłe problemy przy piłkach, które najczęściej otrzymujesz.
Najczęstsze błędy początkujących przy chwytach
1. Jeden chwyt do wszystkich uderzeń
To bardzo częsty problem.
Forehand, serwis, wolej i slice nie powinny być wykonywane identycznym ustawieniem dłoni.
2. Forehandowy chwyt przy serwisie
Na początku może ułatwiać kontakt, ale później ogranicza rozwój techniki serwisowej.
3. Zbyt mocne ściskanie rakiety
Powoduje niepotrzebne napięcie.
4. Zmienianie chwytu bez kontroli
Dłoń przypadkowo przesuwa się na rączce i kolejne uderzenia są wykonywane innym ustawieniem.
5. Kopiowanie chwytu zawodowca
To, że określony zawodnik używa bardzo skrajnego chwytu, nie oznacza, że będzie on dobrym wyborem dla początkującego.
6. Zmiana chwytu zbyt późno
Jeżeli przestawiasz dłoń dopiero tuż przed kontaktem, przygotowanie staje się nerwowe.
7. Brak świadomości aktualnego chwytu
Początkujący często nie wie, że podczas kolejnych uderzeń dłoń przesuwa się po rączce.
Dlatego warto od czasu do czasu sprawdzić ustawienie rakiety przed rozpoczęciem ćwiczenia.
Czy chwyt techniczny i rozmiar rączki to to samo?
Nie.
To dwa różne pojęcia.
Chwyt techniczny oznacza ustawienie dłoni na rączce, np.:
- Continental,
- Eastern,
- Semi-Western.
Rozmiar rączki określa jej fizyczną grubość.
Możesz więc używać chwytu Eastern na rakiecie z różnym rozmiarem rączki.
Czy rozmiar rączki rakiety ma znaczenie?
Tak.
Zbyt cienka lub zbyt gruba rączka może wpływać na:
- komfort,
- kontrolę rakiety,
- napięcie dłoni,
- łatwość zmiany chwytu.
Dobór rakiety to jednak szerszy temat.
Jeżeli dopiero wybierasz sprzęt, zobacz poradnik Jaka rakieta tenisowa dla początkującego?.
Jak ćwiczyć zmianę chwytów?
Nie trzeba od razu wykonywać szybkich wymian.
Można rozpocząć bez piłki.
Z forehandu na backhand
Ustaw chwyt forehandowy, wróć do pozycji neutralnej i przejdź do chwytu backhandowego.
Powtarzaj spokojnie.
Z forehandu na Continental
Dobre ćwiczenie przed nauką przechodzenia do siatki.
Pozycja gotowości, forehand, powrót
Wykonaj przygotowanie, ustaw chwyt i wróć do pozycji neutralnej.
Pozycja gotowości, backhand, powrót
Analogicznie po stronie backhandowej.
Shadow tennis
Możesz wykonywać całą sekwencję bez piłki:
pozycja gotowości, zmiana chwytu, przygotowanie, imitacja uderzenia, powrót.
To pomaga budować automatyzm bez presji związanej z nadlatującą piłką.
Czy warto ćwiczyć chwyty bez piłki?
Tak.
To jedno z najprostszych ćwiczeń dla początkującego.
Możesz spokojnie przechodzić kolejno przez chwyty Continental, Eastern, Semi-Western i backhandowy.
Dzięki temu szybciej zaczynasz rozpoznawać położenie dłoni na rączce.
Później tę umiejętność można przenieść do normalnej wymiany.
Jak szybko trzeba zmieniać chwyt podczas gry?
Docelowo zmiana powinna być automatyczna.
Nie oznacza to jednak, że początkujący musi od pierwszego treningu robić ją błyskawicznie.
Najpierw liczy się poprawność.
Później wraz ze wzrostem tempa gry czas na przygotowanie będzie coraz krótszy.
Czy chwyt trzeba zmieniać po każdej piłce?
Nie zawsze.
Jeżeli otrzymujesz kilka kolejnych forehandów, możesz utrzymać ten sam chwyt.
Jeżeli jednak piłka przechodzi na backhand albo musisz podejść do siatki, może być potrzebna zmiana.
Zmiana chwytu powinna wynikać z sytuacji, a nie być wykonywana mechanicznie po każdym uderzeniu.
Czy warto nagrywać sposób trzymania rakiety?
Tak.
Nagranie może pokazać:
- czy chwyt rzeczywiście zmienia się pomiędzy forehandem i backhandem,
- czy dłoń nie przesuwa się przypadkowo,
- czy przygotowanie odbywa się odpowiednio wcześnie,
- czy ręka nie jest przesadnie napięta.
Szczególnie przy serwisie ustawienie dłoni może wyglądać inaczej, niż wydaje się zawodnikowi podczas samego ruchu.
Czy trener powinien zawsze poprawiać chwyt?
Nie każda różnica względem książkowego wzorca wymaga natychmiastowej zmiany.
Korekta ma największy sens wtedy, gdy chwyt:
- ogranicza rozwój techniki,
- utrudnia określone uderzenie,
- powoduje powtarzalny problem,
- zmusza do niepotrzebnej kompensacji,
- ogranicza dalsze możliwości zawodnika.
Czasami niewielka indywidualna różnica nie jest problemem.
Jak trening indywidualny może pomóc w korekcie chwytu?
Podczas treningu indywidualnego tenisa można od razu sprawdzić, jak zmiana ustawienia dłoni wpływa na:
- punkt kontaktu,
- kierunek piłki,
- rotację,
- kontrolę,
- komfort ruchu.
Nie chodzi więc o zmianę chwytu dla samej zmiany.
Najważniejsze jest zobaczenie, czy poprawia ona jakość całego uderzenia.
Chwyty rakiety w tenisie – szybka ściąga
| Uderzenie | Najczęściej stosowany chwyt |
|---|---|
| Forehand | Eastern lub Semi-Western |
| Forehand z większym topspinem | często Semi-Western |
| Backhand jednoręczny | Eastern Backhand |
| Backhand oburęczny | odpowiednie ustawienie obu dłoni |
| Serwis | Continental |
| Wolej | Continental |
| Slice | Continental |
| Smash | Continental |
Tabela jest uproszczeniem.
W praktyce zawodnicy mogą stosować różne warianty chwytów w zależności od stylu gry i sytuacji.
Jak prawidłowo trzymać rakietę – najważniejsze zasady
Jeżeli dopiero zaczynasz:
- nie używaj jednego chwytu do wszystkich uderzeń,
- naucz się rozpoznawać Continental,
- wybierz komfortowy chwyt forehandowy,
- naucz się właściwego ustawienia do backhandu,
- nie ściskaj rakiety maksymalnie przez cały ruch,
- zmieniaj chwyt podczas przygotowania,
- wykorzystuj drugą rękę do stabilizacji rakiety,
- nie kopiuj skrajnych chwytów tylko dlatego, że używa ich zawodowiec,
- zwracaj uwagę na wpływ chwytu na punkt kontaktu,
- traktuj chwyt jako część całej techniki, a nie osobny element.
Chwyty rakiety w tenisie – podsumowanie
Nie istnieje jeden chwyt odpowiedni do całej gry.
Podstawowe zależności można uprościć do:
- Forehand: Eastern lub Semi-Western.
- Backhand: chwyt zależny od wariantu jednoręcznego lub oburęcznego.
- Serwis: Continental.
- Wolej: Continental.
- Slice: Continental.
Najważniejsze jest jednak nie samo zapamiętanie nazw.
Dobry chwyt powinien współpracować z ustawieniem, punktem kontaktu, torem rakiety i rodzajem uderzenia.
Jeżeli dłoń znajduje się w odpowiednim miejscu, ale jesteś źle ustawiony do piłki albo kontakt następuje zbyt późno, samo ustawienie chwytu nie rozwiąże problemu.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, sprawdź lekcje tenisa dla początkujących.
Jeżeli już grasz, ale nie masz pewności, czy sposób trzymania rakiety nie ogranicza Twojego forehandu, backhandu, serwisu albo gry przy siatce, możesz rozpocząć od treningu próbnego tenisa.