Serwis jest jedynym uderzeniem w tenisie, które rozpoczynasz całkowicie samodzielnie. Przeciwnik nie decyduje o wysokości ani kierunku nadlatującej piłki – to Ty wykonujesz podrzut i rozpoczynasz punkt.
Mimo tego dla wielu początkujących właśnie serwis okazuje się jednym z najtrudniejszych elementów techniki.
Powód jest prosty.
W jednym ruchu trzeba połączyć:
- ustawienie,
- chwyt,
- podrzut piłki,
- pracę nóg,
- rotację tułowia,
- ruch rakiety,
- odpowiedni punkt kontaktu,
- zakończenie.
Dlatego nie warto rozpoczynać nauki od pytania:
„Jak serwować mocniej?”
Znacznie ważniejsze jest:
„Jak wykonać podobny, kontrolowany ruch wiele razy?”
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę tenisa, przeczytaj również poradnik Jak zacząć grać w tenisa?.
Co to jest serwis w tenisie?
Serwis rozpoczyna każdy punkt.
Zawodnik znajduje się za linią końcową i kieruje piłkę po przekątnej do odpowiedniego pola serwisowego przeciwnika.
W standardowej grze masz dwie próby.
Jeżeli pierwszy serwis jest błędny, wykonujesz drugi.
Jeżeli również drugi nie trafi prawidłowo, następuje podwójny błąd serwisowy i punkt zdobywa przeciwnik.
Jeżeli interesują Cię szczegółowe przepisy dotyczące rozpoczęcia punktu, pól serwisowych i błędów, zobacz poradnik Zasady gry w tenisa dla początkujących.
Tutaj skupimy się przede wszystkim na technice wykonania serwisu.
Dlaczego serwis jest trudniejszy niż forehand i backhand?
Przy forehandzie i backhandzie reagujesz na piłkę nadlatującą od przeciwnika lub trenera.
Podczas serwisu sam tworzysz całą sytuację.
Musisz jednocześnie kontrolować:
- pozycję ciała,
- piłkę w ręce niedominującej,
- rakietę,
- rytm,
- kierunek,
- moment uderzenia.
Niewielki błąd w podrzucie może więc zmienić cały dalszy ruch.
Dlatego serwisu warto uczyć się etapami.
1. Ustawienie przed serwisem
Przed rozpoczęciem ruchu ustaw się za linią końcową.
Dla osoby praworęcznej najczęściej naturalne będzie ustawienie ciała lekko bokiem do siatki.
Nie trzeba przyjmować ekstremalnie zamkniętej pozycji.
Najważniejsze jest, aby możliwe było późniejsze wykorzystanie:
- rotacji tułowia,
- barków,
- nóg,
- swobodnego ruchu rakiety.
Stopy powinny zapewniać stabilność, ale nie warto stać sztywno.
Serwis jest ruchem dynamicznym.
2. Jaki chwyt stosować do serwisu?
Jednym z najważniejszych elementów jest chwyt rakiety.
Przy prawidłowej technice serwisu standardowym punktem wyjścia jest chwyt kontynentalny, czyli Continental.
Można go porównać do sposobu trzymania młotka.
Dla początkującego taki chwyt często początkowo wydaje się mniej naturalny niż chwyt forehandowy.
Dlatego pojawia się pokusa, aby serwować tzw. chwytem patelniowym.
Może on początkowo ułatwić samo trafienie piłki, ale później ogranicza możliwość rozwijania prawidłowej techniki, rotacji i różnych wariantów serwisu.
Dlaczego chwyt kontynentalny jest ważny?
Pozwala między innymi:
- swobodniej prowadzić rakietę nad głową,
- wykorzystywać rotację przedramienia,
- rozwijać serwis płaski,
- grać slice,
- później uczyć się serwisu z większą rotacją.
Nie oznacza to, że od pierwszych pięciu minut ruch będzie wygodny.
Zmiana chwytu wymaga przyzwyczajenia.
3. Podrzut piłki – fundament serwisu
Dobry serwis bardzo trudno wykonać bez powtarzalnego podrzutu.
Początkujący często koncentruje się niemal wyłącznie na rakiecie.
Tymczasem problem może zaczynać się dużo wcześniej.
Jeżeli raz podrzucasz piłkę:
- daleko do przodu,
- następnym razem za siebie,
- później za nisko,
- a kolejnym razem bardzo wysoko,
za każdym razem musisz dostosowywać cały ruch.
Dlatego podrzut warto traktować jako osobną umiejętność.
Jak prawidłowo podrzucać piłkę?
Piłkę najlepiej wypuszczać w sposób kontrolowany, bez gwałtownego ruchu nadgarstka.
Ręka prowadząca piłkę powinna poruszać się płynnie.
Celem nie jest „wyrzucenie” piłki bardzo wysoko.
Chodzi o umieszczenie jej w powtarzalnym miejscu, które pozwala wykonać uderzenie w wygodnym punkcie.
Dla serwisu podstawowego piłka powinna znaleźć się odpowiednio wysoko i nieco przed zawodnikiem.
Dokładne miejsce zależy później od rodzaju serwisu oraz indywidualnej techniki.
Jak wysoko podrzucać piłkę?
Nie ma potrzeby podrzucania jej kilka metrów ponad punkt kontaktu.
Zbyt wysoki podrzut oznacza:
- dłuższe oczekiwanie,
- większy wpływ wiatru,
- trudniejszy timing,
- konieczność dopasowania się do spadającej piłki.
Zbyt niski podrzut również utrudnia pełny ruch.
Najlepsza wysokość to taka, która daje wystarczająco dużo czasu na wykonanie serwisu bez konieczności zatrzymywania albo gwałtownego przyspieszania ruchu.
Jak ćwiczyć sam podrzut?
Bardzo prosto.
Stań w pozycji serwisowej i wykonuj tylko podrzut.
Nie uderzaj piłki.
Sprawdzaj, czy spada w podobnym miejscu.
Możesz wykonać:
5 powtórzeń → 10 → 20.
Jeżeli ciągle musisz przesuwać się za piłką, warto najpierw poprawić podrzut zamiast próbować kompensować problem rakietą.
4. Jak rozpocząć ruch rakiety?
Serwis powinien być płynną sekwencją.
Nie chodzi o wykonanie kilku całkowicie oddzielnych pozycji.
Na początku ruch można jednak rozłożyć na etapy, aby łatwiej go zrozumieć.
Rakieta rozpoczyna ruch razem z przygotowaniem całego ciała.
Ręka z piłką unosi się do podrzutu, a ręka z rakietą przygotowuje się do kolejnej fazy.
Najważniejszy jest rytm.
Jeżeli ręce pracują zupełnie niezależnie, serwis może stać się szarpany i trudny do powtarzania.
5. Pozycja przygotowania rakiety
Podczas rozwijania pełnego serwisu zawodnik przechodzi przez pozycję często określaną jako trophy position.
Barki są ustawione pod kątem, ręka podrzucająca znajduje się wysoko, a rakieta jest przygotowana do dalszego ruchu.
Nie warto jednak próbować zatrzymywać się sztucznie w tej pozycji podczas każdego serwisu.
To część płynnego ruchu, a nie poza, którą trzeba utrzymać przez kilka sekund.
6. Praca nóg podczas serwisu
Serwis nie powinien być wykonywany wyłącznie ręką.
Nogi pomagają wytworzyć energię i rozpocząć ruch całego ciała w górę oraz w stronę uderzenia.
Nie oznacza to jednak, że początkujący musi od razu wykonywać efektowny wyskok.
Najpierw znacznie ważniejsze są:
- stabilność,
- równowaga,
- płynny ruch,
- prawidłowy kontakt.
Wraz z rozwojem techniki praca nóg może stawać się bardziej dynamiczna.
7. Gdzie powinien znajdować się punkt kontaktu?
Przy podstawowym serwisie piłkę uderzasz wysoko, przy wyprostowanej lub niemal wyprostowanej ręce, przed sobą.
Kontakt nie powinien odbywać się:
- nisko nad głową,
- daleko za ciałem,
- bardzo mocno z boku.
Jeżeli piłka znajduje się za Tobą, często pojawia się konieczność odchylania ciała.
Jeżeli jest zbyt daleko z przodu, możesz tracić równowagę lub nie zdążyć wykonać pełnego ruchu.
Dlatego punkt kontaktu jest mocno związany z jakością podrzutu.
8. Czy przy serwisie trzeba zginać nadgarstek?
Nie warto myśleć o serwisie jako o gwałtownym „strzelaniu nadgarstkiem”.
Prędkość rakiety jest efektem całego łańcucha ruchu.
Biorą w nim udział między innymi:
- nogi,
- tułów,
- bark,
- ramię,
- przedramię,
- rakieta.
Próba sztucznego mocnego zginania nadgarstka może prowadzić do utraty kontroli i napięcia.
Znacznie lepiej budować płynny ruch całego ciała.
9. Co to jest pronacja przy serwisie?
Podczas prawidłowego serwisu przedramię naturalnie rotuje w trakcie ruchu.
To jeden z elementów pozwalających główce rakiety ustawić się odpowiednio w momencie kontaktu i po nim.
Początkujący nie musi jednak próbować świadomie „kręcić ręką” jak najmocniej.
Pronacja powinna wynikać z prawidłowej sekwencji ruchu.
Jeżeli spróbujesz wykonać ją jako osobny, wymuszony gest, może to tylko skomplikować technikę.
10. Co zrobić po kontakcie z piłką?
Serwis nie kończy się w momencie uderzenia.
Rakieta kontynuuje ruch, a ciało przemieszcza się do przodu.
Po prawidłowym serwisie powinieneś zakończyć ruch w pozycji umożliwiającej przygotowanie się do returnu przeciwnika.
Nie warto wykonywać serwisu, a następnie pozostać odchylonym daleko za linią końcową.
Punkt dopiero się rozpoczął.
Jak mocno serwować na początku?
Nie maksymalnie.
To jeden z najczęstszych błędów początkujących.
Zawodnik próbuje wygenerować moc, zanim potrafi regularnie:
- podrzucić piłkę,
- wykonać płynny ruch,
- trafić w odpowiedni punkt,
- skierować piłkę do pola serwisowego.
W efekcie pojawia się duża liczba błędów.
Na początku lepsza kolejność to:
powtarzalność → kontrola → kierunek → rotacja → tempo.
Moc można rozwijać później.
Pierwszy serwis a drugi serwis
W meczu możesz wykonać dwie próby.
Dlatego pierwszy i drugi serwis często różnią się sposobem wykonania.
Pierwszy serwis
Może być bardziej ofensywny.
Zawodnik może pozwolić sobie na:
- większe tempo,
- trudniejszy kierunek,
- większe ryzyko.
Drugi serwis
Powinien przede wszystkim pozwolić rozpocząć punkt.
Nie oznacza to jednak zwykłego „przepchnięcia” piłki na drugą stronę.
Wraz z rozwojem techniki drugi serwis często wykorzystuje większą rotację, która daje bezpieczniejszy margines nad siatką.
Dla początkującego najważniejsza jest jednak powtarzalność.
Co to jest serwis płaski?
Serwis płaski ma stosunkowo niewiele rotacji i może osiągać dużą prędkość.
Często jest wykorzystywany jako pierwszy serwis.
Wymaga jednak odpowiedniej kontroli, ponieważ margines nad siatką może być mniejszy.
Początkujący nie musi zaczynać nauki od próby wykonywania maksymalnie płaskiego i szybkiego serwisu.
Co to jest serwis slice?
Slice to serwis z rotacją boczną.
Piłka po odbiciu może wyraźniej odchodzić na bok.
Taki serwis pozwala:
- zmieniać kierunek,
- otwierać kort,
- utrudniać return,
- zwiększać różnorodność.
Technicznie wymaga jednak odpowiedniego prowadzenia rakiety.
Dlatego najpierw warto zbudować stabilny podstawowy ruch serwisowy.
Co to jest kick serve?
Kick serve wykorzystuje dużą rotację, dzięki której piłka może po odbiciu wyraźnie wyskakiwać do góry.
Jest często wykorzystywany jako bezpieczny drugi serwis na wyższym poziomie gry.
Nie jest jednak elementem, który trzeba opanować podczas pierwszych kilku treningów.
Najpierw znacznie ważniejsze są:
- chwyt kontynentalny,
- kontrolowany podrzut,
- prawidłowa sekwencja,
- regularne trafianie w pole.
Dlaczego serwis trafia w siatkę?
Przyczyn może być wiele.
Najczęściej:
- podrzut znajduje się zbyt nisko,
- kontakt następuje zbyt późno,
- ruch rakiety jest za krótki,
- zawodnik próbuje kierować piłkę wyłącznie do przodu zamiast wykorzystać ruch w górę,
- ciało traci równowagę.
Nie warto więc po jednym błędzie automatycznie zmieniać całej techniki.
Najpierw trzeba znaleźć powtarzającą się przyczynę.
Dlaczego serwis leci daleko w aut?
Może być to efektem:
- podrzutu zbyt daleko za siebie,
- zbyt otwartej główki rakiety,
- spóźnionego kontaktu,
- braku kontroli kierunku,
- zbyt gwałtownego przyspieszenia,
- próby serwowania maksymalnie mocno.
Tak samo jak przy forehandzie czy backhandzie, pojedynczy błąd jest czymś normalnym.
Liczy się powtarzający się schemat.
Najczęstsze błędy przy serwisie
Serwowanie chwytem forehandowym
Może utrudniać późniejszy rozwój prawidłowej techniki.
Nieregularny podrzut
Każdy serwis zaczyna się wtedy z innej pozycji.
Próba uderzania wyłącznie ręką
Ogranicza płynność i możliwość wykorzystania całego ciała.
Serwowanie maksymalnie mocno od początku
Najczęściej prowadzi do utraty kontroli.
Podrzut bardzo wysoko
Może utrudniać timing.
Uderzanie piłki zbyt nisko
Zmniejsza możliwości bezpiecznego skierowania jej do pola.
Brak zakończenia ruchu
Rakieta zatrzymuje się bezpośrednio po kontakcie.
Patrzenie od razu, gdzie poleciała piłka
Może powodować zbyt wczesne opuszczenie głowy i zaburzenie ruchu.
Więcej problemów pojawiających się podczas pierwszych etapów nauki znajdziesz w poradniku 10 najczęstszych błędów początkujących tenisistów – i jak ich unikać.
Jak ćwiczyć serwis bez grania meczu?
Serwis bardzo dobrze nadaje się do ćwiczeń w blokach.
Nie musisz od razu grać punktów.
Możesz pracować osobno nad:
Podrzutem
Bez używania rakiety.
Chwytem i ruchem rakiety
Bez piłki.
Serwisem z krótszego dystansu
A następnie stopniowo przechodzić do pełnej pozycji.
Kierunkiem
Na przykład próbować trafiać w określoną część pola.
Drugim serwisem
Z większym naciskiem na regularność niż prędkość.
Najważniejsze jest jednak wykonywanie świadomych powtórzeń, a nie setek przypadkowych serwisów.
Ile serwisów warto wykonać na treningu?
Nie ma jednej obowiązkowej liczby.
Duża liczba powtórzeń nie zawsze oznacza lepszy trening.
Jeżeli po kilkudziesięciu piłkach technika zaczyna się rozpadać z powodu zmęczenia, wykonywanie kolejnych stu serwisów może nie przynieść oczekiwanego efektu.
Lepiej wykonywać krótsze serie i kontrolować konkretny element.
Przykład:
10 serwisów z naciskiem na podrzut → przerwa → 10 z naciskiem na płynność → kolejne zadanie.
Czy można ćwiczyć sam podrzut w domu?
Tak, jeżeli masz wystarczająco dużo miejsca i robisz to bezpiecznie.
To jeden z nielicznych elementów serwisu, który można ćwiczyć bez kortu.
Możesz pracować nad:
- powtarzalną wysokością,
- spokojnym ruchem ręki,
- miejscem wypuszczenia piłki.
Nie potrzebujesz przy tym rakiety.
Czy warto nagrywać serwis?
Tak.
Serwis jest uderzeniem, przy którym nagranie może być szczególnie pomocne.
Z boku można zobaczyć:
- położenie podrzutu,
- ustawienie ciała,
- punkt kontaktu,
- pracę nóg,
- zakończenie.
Z tyłu łatwiej ocenić:
- kierunek,
- ustawienie względem kortu,
- pracę rakiety.
Często zawodnikowi wydaje się, że podrzut jest przed nim, podczas gdy nagranie pokazuje, że piłka regularnie znajduje się za głową.
Czy trening indywidualny pomaga poprawić serwis?
Tak, szczególnie jeżeli potrzebujesz skoncentrować większą część treningu na jednym elemencie.
Podczas treningu indywidualnego tenisa można pracować między innymi nad:
- podrzutem,
- chwytem,
- rytmem,
- punktem kontaktu,
- pierwszym i drugim serwisem,
- kierunkiem,
- rotacją.
Nie oznacza to jednak, że serwis powinien być ćwiczony wyłącznie w izolacji.
Z czasem trzeba wykorzystać go również jako początek normalnego punktu.
Czy serwis można ćwiczyć na pierwszym treningu?
Można, ale nie zawsze musi być głównym elementem pierwszych zajęć.
Jeżeli osoba nigdy wcześniej nie grała, na początku często więcej czasu poświęca się:
- koordynacji,
- kontroli piłki,
- forehandowi,
- backhandowi,
- poruszaniu.
Serwis może zostać wprowadzony stopniowo.
Jeżeli pierwsze zajęcia są jeszcze przed Tobą, przeczytaj poradnik Pierwszy trening tenisa – jak się przygotować i co zabrać?.
Forehand, backhand i serwis – czego uczyć się najpierw?
Nie trzeba kończyć nauki jednego uderzenia, aby rozpocząć następne.
Podstawowe elementy mogą rozwijać się równolegle.
Jeżeli chcesz poznać pozostałe uderzenia z głębi kortu, zobacz:
- Forehand w tenisie – technika krok po kroku dla początkujących,
- Backhand w tenisie – jednoręczny czy oburęczny? Technika dla początkujących.
Forehand i backhand pozwalają prowadzić wymianę.
Serwis pozwala ją rozpocząć.
Wszystkie trzy elementy są więc potrzebne do coraz bardziej samodzielnej gry.
Ile czasu zajmuje nauczenie się dobrego serwisu?
Pierwszy prosty serwis można opanować stosunkowo szybko.
Dużo więcej czasu zajmuje stworzenie ruchu, który pozostaje powtarzalny:
- podczas meczu,
- przy wyniku,
- po zmęczeniu,
- przy pierwszym i drugim serwisie,
- przy próbie zmiany kierunku,
- przy większej prędkości.
Dlatego rozwój serwisu trwa znacznie dłużej niż samo poznanie jego podstaw.
Jeżeli interesuje Cię szersze tempo nauki, przeczytaj poradnik Ile czasu potrzeba, żeby nauczyć się grać w tenisa?.
Serwis w tenisie – szybka ściąga
Na początku zapamiętaj:
- używaj odpowiedniego chwytu,
- ustaw się stabilnie,
- pracuj nad powtarzalnym podrzutem,
- nie podrzucaj piłki niepotrzebnie bardzo wysoko,
- wykonuj płynny ruch,
- wykorzystuj całe ciało, a nie tylko rękę,
- kontaktuj piłkę wysoko i przed sobą,
- wykonuj pełne zakończenie,
- najpierw buduj regularność,
- dopiero później zwiększaj siłę.
Serwis dla początkujących – podsumowanie
Dobry serwis nie zaczyna się od prędkości.
Zaczyna się od powtarzalności.
Najważniejszą sekwencję można uprościć do:
ustawienie → chwyt → podrzut → przygotowanie → kontakt → zakończenie
Jeżeli podrzut za każdym razem znajduje się w innym miejscu albo próbujesz generować całą siłę wyłącznie ramieniem, trudno stworzyć regularny serwis.
Dlatego podczas pierwszych etapów nauki warto koncentrować się na płynności i kontroli.
Moc, rotację i bardziej zaawansowane warianty można rozwijać później.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, zobacz lekcje tenisa dla początkujących.
Jeżeli chcesz rozpocząć pierwsze zajęcia albo popracować nad swoim serwisem, możesz również wybrać trening próbny tenisa w ATMR.