Zasady tenisa mogą na początku wydawać się skomplikowane, ale do rozegrania pierwszej samodzielnej gry nie musisz znać całego regulaminu.
Na początek wystarczy zrozumieć:
- jak rozpoczyna się punkt,
- skąd wykonuje się serwis,
- gdzie musi trafić piłka,
- kiedy piłka jest autowa,
- ile razy może odbić się od kortu,
- kiedy zawodnik traci punkt,
- kiedy zmienia się strony,
- czym różni się singiel od debla.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, przeczytaj również poradnik Jak zacząć grać w tenisa?.
Jaki jest cel gry w tenisa?
Celem jest zagranie piłki w taki sposób, aby przeciwnik nie był w stanie prawidłowo odegrać jej na Twoją stronę kortu.
Punkt możesz zdobyć między innymi wtedy, gdy przeciwnik:
- zagra piłkę w siatkę,
- uderzy ją poza właściwe linie,
- pozwoli piłce odbić się dwa razy,
- nie zdąży jej odegrać,
- popełni podwójny błąd serwisowy.
Nie trzeba więc kończyć każdego punktu efektownym uderzeniem.
Błąd przeciwnika również daje punkt.
Jak rozpoczyna się punkt?
Każdy punkt rozpoczyna się serwisem.
Serwujący stoi za linią końcową.
W pierwszym punkcie gema serwis wykonuje się z prawej strony środka kortu i kieruje piłkę po przekątnej do odpowiedniego pola serwisowego przeciwnika.
Po zakończeniu punktu serwujący przechodzi na drugą stronę i serwuje z lewej.
Strony zmieniają się więc po każdym punkcie:
prawa → lewa → prawa → lewa.
Gdzie musi trafić serwis?
Piłka musi znaleźć się w polu serwisowym znajdującym się po przekątnej.
Jeżeli serwujesz z prawej strony kortu, kierujesz piłkę do lewego pola serwisowego przeciwnika z własnej perspektywy.
Jeżeli serwujesz z lewej strony – do przeciwnego pola.
Linie ograniczające pole serwisowe są częścią właściwego pola.
Jeżeli piłka dotknie linii, serwis jest dobry.
Ile prób serwisowych ma zawodnik?
Na rozpoczęcie punktu masz maksymalnie dwie próby.
Jeżeli pierwszy serwis nie jest prawidłowy, wykonujesz drugi.
Jeżeli drugi również jest błędny, następuje podwójny błąd serwisowy i punkt zdobywa przeciwnik.
Pierwszy nieudany serwis sam w sobie nie powoduje utraty punktu.
Co oznacza „let” przy serwisie?
Jeżeli prawidłowo wykonany serwis dotknie siatki, a następnie wpadnie do właściwego pola serwisowego, następuje let.
Serwis jest wtedy powtarzany.
Nie jest liczony jako błąd.
Jeżeli natomiast po dotknięciu siatki piłka nie trafi do właściwego pola, jest to błąd serwisowy.
Co to jest foot fault?
Podczas wykonywania serwisu zawodnik musi pozostawać za linią końcową do momentu uderzenia piłki.
Nie może przed kontaktem z piłką nadepnąć na linię końcową ani wejść do kortu.
Takie naruszenie nazywane jest foot fault.
W rekreacyjnej grze początkujących warto przede wszystkim wyrobić sobie prawidłowy nawyk ustawienia za linią.
Zasady serwisu a technika serwisu
Przepisy określają między innymi:
- skąd serwujesz,
- do którego pola,
- ile masz prób,
- kiedy występuje let,
- kiedy popełniasz błąd.
Nie mówią jednak, jak technicznie wykonać dobry serwis.
Chwyt rakiety, podrzut piłki, punkt kontaktu, praca nóg czy pierwszy i drugi serwis to już zagadnienia techniczne.
Jeżeli chcesz nauczyć się samego ruchu krok po kroku, zobacz poradnik Serwis w tenisie – technika krok po kroku dla początkujących.
Co dzieje się po prawidłowym serwisie?
Kiedy serwis trafi do właściwego pola, przeciwnik wykonuje return, czyli odbiera serwis.
Od tego momentu rozpoczyna się normalna wymiana.
Piłka może być kierowana do właściwej części kortu po przeciwnej stronie.
Nie musi już trafiać w pola serwisowe.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak ustawić się do odbioru i wykonać pierwsze zagranie po serwisie przeciwnika, zobacz poradnik Return w tenisie – jak prawidłowo odbierać serwis?.
Ile razy piłka może odbić się od kortu?
Maksymalnie raz.
Możesz:
- poczekać, aż piłka odbije się raz i wtedy ją uderzyć,
- odbić ją bezpośrednio z powietrza.
Jeżeli piłka odbije się dwa razy po Twojej stronie, tracisz punkt.
Czy można odbić piłkę przed kozłem?
Tak.
Takie uderzenie nazywamy wolejem.
Najczęściej wykonuje się je bliżej siatki.
Jak technicznie zagrać wolej i kiedy warto podejść do siatki, opisuję w poradniku Wolej w tenisie – technika gry przy siatce dla początkujących.
Wyjątkiem jest return serwisu – odbierający musi pozwolić prawidłowo zaserwowanej piłce odbić się w polu serwisowym przed jej odegraniem.
Kiedy piłka jest autowa?
Piłka jest autowa, jeżeli jej pierwszy kontakt z kortem nastąpi całkowicie poza właściwymi liniami.
Ważna zasada:
linia jest dobra.
Jeżeli choć część piłki podczas odbicia dotknie linii, zagranie traktowane jest jako prawidłowe.
Które linie obowiązują w singlu?
W grze pojedynczej wykorzystuje się:
- linię końcową,
- wewnętrzne boczne linie singlowe.
Zewnętrzne korytarze po obu stronach kortu nie należą do pola gry singlowej.
Które linie obowiązują w deblu?
W deblu kort jest szerszy.
Wykorzystywane są również zewnętrzne linie boczne.
Pola serwisowe pozostają jednak tej samej szerokości – korytarze deblowe nie są częścią pola serwisowego.
Co się dzieje, gdy piłka dotknie siatki podczas wymiany?
Jeżeli podczas normalnej wymiany piłka dotknie siatki, przejdzie na drugą stronę i wpadnie w kort, gra jest kontynuowana.
Punkt nie jest powtarzany.
Let dotyczy szczególnej sytuacji podczas serwisu.
Czy zawodnik może dotknąć siatki?
Podczas trwania punktu zawodnik nie może dotknąć siatki ciałem, rakietą ani ubraniem.
Jeżeli to zrobi przed zakończeniem punktu, traci punkt.
Czy rakieta może znaleźć się nad siatką?
Co do zasady zawodnik musi uderzyć piłkę po swojej stronie.
Po kontakcie z piłką rakieta może jednak naturalnie przejść nad płaszczyznę siatki w ramach zakończenia ruchu.
Istnieją również szczególne sytuacje związane z piłką wracającą na drugą stronę po odbiciu, ale początkujący nie musi koncentrować się na nich podczas pierwszych gier.
Czy można uderzyć piłkę dwa razy?
Nie można celowo wykonać dwóch oddzielnych uderzeń podczas jednej próby odegrania piłki.
Jeżeli jednak podczas jednego ciągłego ruchu piłka przypadkowo zetknie się z rakietą więcej niż raz, sytuacja może być traktowana inaczej niż świadome podwójne uderzenie.
W praktyce początkującego najważniejsza zasada jest prosta:
wykonujesz jeden płynny ruch i odgrywasz piłkę na drugą stronę.
Kiedy tracisz punkt?
Punkt przegrywasz między innymi wtedy, gdy:
- piłka odbije się dwa razy po Twojej stronie,
- zagrasz ją w siatkę,
- zagrasz aut,
- popełnisz podwójny błąd serwisowy,
- dotkniesz siatki podczas trwania punktu,
- nieprawidłowo zagrasz piłkę zanim przejdzie na Twoją stronę,
- piłka dotknie Ciebie lub Twojego ubrania przed prawidłowym odegraniem.
Kto serwuje?
Jeden zawodnik serwuje przez cały gem.
Po zakończeniu gema serwis przejmuje przeciwnik.
Schemat wygląda więc:
gem zawodnika A → gem zawodnika B → gem zawodnika A → gem zawodnika B.
W tie-breaku kolejność zmienia się według osobnych zasad.
Jak liczy się punkty?
W standardowym gemie punkty liczymy:
0 → 15 → 30 → 40 → gem
Przy wyniku 40:40 pojawia się równowaga.
Następnie zawodnik musi zazwyczaj zdobyć dwa kolejne punkty, aby wygrać gema:
przewaga → gem.
Pełny system punktów, gemów, setów i tie-breaka wyjaśniamy osobno w poradniku Punktacja w tenisie – jak liczyć punkty, gemy i sety?.
Kiedy zawodnicy zmieniają strony?
W standardowym secie zawodnicy zmieniają strony kortu po pierwszym gemie, a następnie po każdym kolejnym nieparzystym gemie.
Czyli między innymi po wyniku gemowym:
- 1:0,
- 2:1,
- 3:2,
- 4:3.
Zmiana stron pomaga zachować porównywalne warunki gry, szczególnie na kortach zewnętrznych.
Singiel a debel – jaka jest różnica?
W singlu gra:
1 zawodnik przeciwko 1 zawodnikowi.
W deblu:
2 przeciwko 2.
Najbardziej widoczną różnicą jest szerokość kortu.
W deblu obowiązują również zewnętrzne linie boczne.
Dochodzi też konieczność ustalenia:
- kolejności serwowania,
- kolejności odbierania serwisu.
Jak wygląda kolejność serwowania w deblu?
Na początku seta drużyna ustala, który zawodnik będzie serwował jako pierwszy.
Po gemie serwisowym przeciwników serwuje drugi zawodnik z pierwszej pary.
W ten sposób kolejność jest zachowana przez cały set.
Jak wygląda odbiór serwisu w deblu?
Drużyna odbierająca ustala, który zawodnik odbiera serwis z prawej strony, a który z lewej.
Ta kolejność obowiązuje podczas seta.
Po prawidłowym returnie obaj zawodnicy mogą już odbijać kolejne piłki.
Czy przed pierwszą grą trzeba znać wszystkie zasady?
Nie.
Na początek wystarczy zapamiętać:
- punkt rozpoczyna się serwisem,
- serwis kierujesz po przekątnej,
- masz dwie próby,
- po serwisie piłka może odbić się maksymalnie raz,
- linia jest dobra,
- piłkę trzeba odegrać na drugą stronę,
- po każdym gemie zmienia się serwujący,
- przy odpowiednich wynikach zmienia się strony,
- w singlu kort jest węższy niż w deblu,
- wynik składa się z punktów, gemów i setów.
Resztę można poznawać wraz z kolejnymi grami.
Jeżeli zastanawiasz się, czy te reguły trzeba znać już przed pierwszym treningiem, przeczytaj poradnik Pierwszy trening tenisa – jak się przygotować i co zabrać?.
Co zrobić, gdy nie wiadomo, czy piłka była dobra?
W grze rekreacyjnej bez sędziego zawodnicy sami oceniają piłki po swojej stronie.
Jeżeli nie jesteś pewien, czy piłka była autowa, warto pamiętać o zasadzie fair play i nie wywoływać autu bez wyraźnej pewności.
Przy pierwszych grach ważniejsze od sporów o pojedynczą piłkę jest nauczenie się prawidłowego przebiegu meczu.
Więcej sytuacji, które pojawiają się dopiero podczas prawdziwego spotkania, opisuję w poradniku Jak grać pierwszy mecz w tenisa? Podstawowa taktyka dla początkujących.
Najczęstsze błędy początkujących dotyczące zasad
Początkujący często:
- serwuje do niewłaściwego pola,
- zapomina zmienić strony serwisu po punkcie,
- traktuje linię jako aut,
- wykorzystuje korytarz deblowy w singlu,
- odbija serwis przed jego kozłem,
- myli kolejność punktów,
- zapomina o drugiej próbie serwisowej.
Nie trzeba jednak zapamiętać wszystkiego jednocześnie.
Więcej typowych problemów związanych już nie tylko z zasadami, ale również z techniką i sposobem nauki znajdziesz w poradniku 10 najczęstszych błędów początkujących tenisistów.
Kiedy zacząć grać na punkty?
Nie trzeba czekać, aż wszystkie uderzenia będą idealne.
Proste gry punktowe mogą pojawiać się już podczas nauki.
Można rozpocząć od:
- punktów zaczynanych łatwiejszym podaniem,
- skróconego pola,
- prostych tie-breaków,
- fragmentów gemów,
- pełnych gemów.
Dzięki temu zasady przestają być abstrakcyjne.
Zaczynasz wykorzystywać je podczas rzeczywistej gry.
Jak stopniowo przejść od zwykłej wymiany do rozgrywania punktów, znajdziesz w poradniku Jak utrzymać piłkę w grze? Regularność i kontrola uderzeń w tenisie.
Zasady gry w tenisa – szybka ściąga
Serwis: po przekątnej do pola serwisowego.
Próby: maksymalnie dwie.
Odbicie piłki: maksymalnie jeden kozioł.
Linia: piłka na linii jest dobra.
Siatka podczas wymiany: piłka może jej dotknąć i nadal być w grze.
Gem: 0, 15, 30, 40.
Set: zwykle wygrywa zawodnik, który jako pierwszy wygra sześć gemów z odpowiednią przewagą.
Singiel: węższy kort.
Debel: szerszy kort.
Zasady gry w tenisa – podsumowanie
Do pierwszej samodzielnej gry nie potrzebujesz znać całego regulaminu.
Najważniejsze jest zrozumienie:
serwisu → właściwego pola → autu → jednego kozła → punktacji → zmiany stron.
Pozostałe sytuacje można poznawać wraz z doświadczeniem.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę tenisa, zobacz lekcje tenisa dla początkujących.
Jeżeli pierwsze zajęcia są jeszcze przed Tobą, możesz również sprawdzić trening próbny tenisa w ATMR.