Zasady gry w tenisa mogą na początku wydawać się skomplikowane. Trzeba wiedzieć, skąd serwować, gdzie powinna spaść piłka, kiedy jest aut, ile razy można wykonać serwis i w jakich sytuacjach traci się punkt.
Nie musisz jednak poznawać całego regulaminu przed pierwszym wejściem na kort.
Do rozegrania pierwszej samodzielnej gry wystarczy zrozumienie kilku podstawowych zasad. Pozostałe szczegóły można poznawać stopniowo wraz z rozwojem umiejętności.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, warto wcześniej przeczytać również poradnik Jak zacząć grać w tenisa?.
Na czym polega gra w tenisa?
Najprościej mówiąc, celem gry jest przebicie piłki na stronę przeciwnika w taki sposób, aby nie był w stanie prawidłowo jej odegrać.
Punkt możesz zdobyć między innymi wtedy, gdy przeciwnik:
- nie odbije piłki przed jej drugim kozłem,
- uderzy piłkę w siatkę,
- zagra piłkę poza odpowiednie linie kortu,
- popełni podwójny błąd serwisowy,
- dotknie siatki podczas trwania punktu,
- nie odegra piłki zgodnie z zasadami.
Po wykonaniu prawidłowego serwisu zawodnicy odbijają piłkę na przemian aż do zakończenia punktu.
Jak rozpoczyna się punkt w tenisie?
Każdy punkt rozpoczyna się serwisem.
Jeden zawodnik jest serwującym, a drugi odbierającym.
Serwujący rozpoczyna pierwszą akcję gema po prawej stronie kortu. Przy kolejnym punkcie serwuje z lewej strony, a następnie strony zmieniają się po każdym punkcie.
Serwis musi zostać wykonany po przekątnej.
Oznacza to, że zawodnik serwujący z prawej strony kieruje piłkę do pola serwisowego po przeciwnej stronie kortu.
Po prawidłowym serwisie rozpoczyna się normalna wymiana.
Skąd wykonuje się serwis?
Podczas wykonywania serwisu zawodnik znajduje się za linią końcową kortu.
Powinien stać pomiędzy odpowiednią linią boczną a przedłużeniem znacznika środkowego.
Nie można rozpocząć punktu z dowolnego miejsca kortu.
Podczas pierwszego punktu gema serwuje się z prawej strony znacznika środkowego, przy drugim z lewej, przy trzecim ponownie z prawej i tak dalej.
W grze deblowej miejsce, z którego można wykonać serwis, jest szersze niż w singlu, ponieważ obowiązują zewnętrzne linie boczne kortu deblowego.
Gdzie musi trafić serwis?
Serwis wykonuje się po przekątnej do odpowiedniego pola serwisowego.
Jeżeli serwujesz z prawej strony, piłka powinna wpaść do pola serwisowego znajdującego się po przekątnej.
Przy następnym punkcie serwujesz z lewej strony do drugiego pola.
Jeżeli piłka nie trafi do właściwego pola serwisowego, jest to błąd serwisowy.
Ile prób serwisu ma zawodnik?
Standardowo zawodnik ma dwie próby serwisowe.
Jeżeli pierwszy serwis jest nieprawidłowy, można wykonać drugi.
Jeżeli również drugi serwis będzie błędny, serwujący przegrywa punkt.
Taka sytuacja nazywana jest podwójnym błędem serwisowym.
Dlatego podczas drugiego serwisu zawodnicy często wybierają bezpieczniejsze zagranie, zamiast próbować ponownie serwować z maksymalną siłą.
Co jeśli serwis dotknie siatki?
W standardowych zasadach, jeżeli serwowana piłka dotknie siatki, ale mimo tego wpadnie do prawidłowego pola serwisowego, następuje let i serwis jest powtarzany.
Nie jest to błąd serwisowy.
Jeżeli natomiast piłka po kontakcie z siatką nie trafi do właściwego pola, serwis jest błędny.
W niektórych rozgrywkach mogą obowiązywać odmienne procedury, dlatego przy turniejach lub ligach warto sprawdzić ich regulamin.
Czy można nadepnąć na linię podczas serwisu?
Podczas wykonywania serwisu nie można dotknąć stopą linii końcowej ani wejść na kort przed uderzeniem piłki.
Takie naruszenie nazywane jest foot fault, czyli błędem stóp.
W rekreacyjnej grze początkujących ten element często nie jest kontrolowany tak rygorystycznie jak podczas turniejów, ale warto od początku wypracowywać prawidłowe ustawienie.
Co dzieje się po prawidłowym serwisie?
Odbierający musi pozwolić serwowanej piłce odbić się od kortu w prawidłowym polu serwisowym.
Dopiero po kozłowaniu może ją odegrać.
Po returnie rozpoczyna się normalna wymiana.
Od tego momentu zawodnicy mogą odbijać piłkę:
- po jednym koźle,
- albo bezpośrednio z powietrza.
Uderzenie piłki przed jej odbiciem od kortu podczas wymiany nazywane jest wolejem.
Ile razy piłka może odbić się od kortu?
Piłkę należy odegrać najpóźniej po pierwszym koźle.
Jeżeli odbije się po Twojej stronie drugi raz, przegrywasz punkt.
Możesz również zagrać ją wcześniej – z powietrza – o ile nie jest to odbiór serwisu.
Przykład:
piłka przelatuje przez siatkę → odbija się raz → możesz ją odegrać.
Jeżeli nie zdążysz i odbije się drugi raz → punkt dla przeciwnika.
Czy piłkę trzeba zawsze odbijać po koźle?
Nie.
Po rozpoczęciu wymiany możesz uderzyć piłkę również przed jej odbiciem od kortu.
Takie zagranie to wolej.
Najczęściej wykonuje się go bliżej siatki.
Wyjątkiem jest odbiór serwisu – prawidłowy serwis musi najpierw odbić się w polu serwisowym.
Kiedy piłka jest autowa?
Piłka jest autowa, jeżeli pierwszym miejscem jej kontaktu z kortem jest obszar znajdujący się całkowicie poza liniami wyznaczającymi odpowiednie pole gry.
W singlu obowiązują węższe linie boczne.
W deblu wykorzystywane są również zewnętrzne części kortu, czyli tzw. korytarze deblowe.
Dlatego ta sama piłka może być:
autem w singlu, ale dobrą piłką w deblu.
Czy piłka dotykająca linii jest dobra?
Tak.
To jedna z najważniejszych zasad, którą warto zapamiętać od początku.
Linia jest częścią kortu.
Jeżeli piłka choć częściowo dotknie odpowiedniej linii, uznawana jest za dobrą.
Nie musi więc wylądować wyraźnie wewnątrz pola.
Jeżeli dotknie linii końcowej lub bocznej należącej do właściwego pola gry, wymiana trwa.
Co jeśli piłka podczas wymiany dotknie siatki?
Jeżeli podczas normalnej wymiany piłka dotknie siatki, przejdzie na stronę przeciwnika i wyląduje w odpowiednim polu, gra toczy się dalej.
Nie powtarza się punktu tylko dlatego, że piłka zahaczyła o siatkę.
To odróżnia zwykłą wymianę od standardowej sytuacji let przy serwisie.
Czasami piłka może po kontakcie z siatką spaść bardzo krótko za nią i być praktycznie niemożliwa do odebrania – nadal jest to prawidłowe zagranie.
Czy zawodnik może dotknąć siatki?
Nie podczas trwania punktu.
Jeżeli zawodnik, jego rakieta lub ubranie dotkną siatki, gdy piłka jest nadal w grze, zawodnik traci punkt.
Po zakończeniu wymiany dotknięcie siatki nie ma już wpływu na wynik.
Warto o tym pamiętać szczególnie podczas prób odbijania krótkiej piłki znajdującej się bardzo blisko siatki.
Czy rakieta może znaleźć się po drugiej stronie siatki?
W pewnych sytuacjach tak.
Najważniejsze jest miejsce kontaktu rakiety z piłką.
Nie wolno po prostu sięgnąć rakietą na stronę przeciwnika i uderzyć piłki, zanim przekroczy ona siatkę.
Jeżeli jednak zawodnik prawidłowo uderzy piłkę po swojej stronie, naturalne dokończenie ruchu rakiety może znaleźć się nad siatką.
To bardziej szczegółowa zasada i podczas pierwszych treningów rzadko ma praktyczne znaczenie.
Czy można odbić piłkę dwa razy?
Zawodnik nie może świadomie wykonać dwóch oddzielnych uderzeń rakietą podczas jednego zagrania.
Jeżeli natomiast piłka przypadkowo dotknie rakiety więcej niż raz podczas jednego ciągłego ruchu, zagranie może pozostać prawidłowe.
Dla początkującego najważniejsze jest po prostu zapamiętanie, że nie można „poprawiać” pierwszego odbicia drugim ruchem.
Kiedy zawodnik traci punkt?
Najczęstsze sytuacje to:
- piłka odbija się dwa razy po jego stronie,
- zagrywa piłkę w aut,
- uderza piłkę w siatkę i nie przechodzi ona na drugą stronę,
- popełnia podwójny błąd serwisowy,
- dotyka siatki podczas trwania punktu,
- odbiera serwis przed jego odbiciem od kortu,
- nie wykonuje prawidłowego returnu,
- celowo uderza piłkę dwa razy.
Podczas pierwszych gier zdecydowana większość punktów kończy się jednak znacznie prościej – piłką w siatce, autem albo brakiem odegrania przed drugim kozłem.
Kto serwuje kolejnego gema?
Przez cały jeden gem serwuje ta sama osoba.
Po zakończeniu gema serwis przechodzi na przeciwnika.
Przykładowo:
- gem – serwuje zawodnik A,
- gem – zawodnik B,
- gem – ponownie A,
- gem – ponownie B.
Kolejność jest zachowywana przez cały set.
W tie-breaku obowiązuje inny system zmian serwującego.
Jeżeli nie znasz jeszcze sposobu liczenia wyniku, przeczytaj osobny poradnik Punktacja w tenisie – jak liczyć punkty, gemy i sety?.
Jak działa punktacja w tenisie?
Najważniejsza hierarchia wygląda tak:
punkt → gem → set → mecz
W standardowym gemie punkty oznaczane są jako:
0 → 15 → 30 → 40
Przy 40:40 pojawia się równowaga, a następnie przewaga.
Nie będziemy jednak rozwijać tutaj całego systemu, ponieważ dokładnie omawiamy go w poradniku jak liczyć punkty, gemy i sety w tenisie.
Warto przeczytać go przed pierwszym samodzielnym meczem.
Kiedy zawodnicy zmieniają strony kortu?
W standardowym meczu zawodnicy zmieniają strony po pierwszym gemie seta, a następnie po każdej nieparzystej liczbie rozegranych gemów.
Czyli między innymi po:
- 1. gemie,
- 3. gemie,
- 5. gemie,
- 7. gemie.
Zmiana stron pozwala ograniczać wpływ warunków takich jak:
- słońce,
- wiatr,
- różnice po obu stronach kortu.
W tie-breaku zmiany stron odbywają się według odrębnej procedury.
Na początku nie musisz jednak cały czas liczyć gemów tylko po to, aby pamiętać o zmianie strony. Przy regularnej grze szybko staje się to naturalne.
Czym różni się singiel od debla?
Singiel to mecz jednej osoby przeciwko jednej.
Debel to dwie osoby przeciwko dwóm.
Najbardziej widoczną różnicą jest szerokość kortu.
W singlu
Obowiązują wewnętrzne linie boczne.
Boczne korytarze są autowe.
W deblu
Wykorzystywana jest pełna szerokość kortu wraz z bocznymi korytarzami.
Pole serwisowe pozostaje jednak takie samo – nie serwuje się do korytarza deblowego.
W deblu obowiązują także zasady dotyczące kolejności serwowania i odbioru przez poszczególnych partnerów.
Jak wygląda kolejność serwowania w deblu?
W każdym secie para ustala kolejność serwowania.
Jeżeli w pierwszym gemie zespołu serwuje zawodnik A, przy kolejnym gemie serwisowym tej samej drużyny będzie serwował jego partner.
W drugiej parze obowiązuje podobna zasada.
Dzięki temu podczas czterech kolejnych gemów serwisowych pojawiają się kolejno wszyscy czterej zawodnicy.
Dla osób rozpoczynających debla najłatwiej po prostu przed pierwszym gemem ustalić kolejność i zachować ją przez cały set.
Czy w deblu obaj zawodnicy mogą odbić tę samą piłkę?
Nie.
Jedną piłkę może prawidłowo odegrać tylko jeden zawodnik danej drużyny.
Partnerzy mogą swobodnie poruszać się po swojej stronie kortu i zdecydować, kto odbije piłkę, ale nie mogą wykonać dwóch kolejnych odbić przed przesłaniem jej na stronę przeciwnika.
Dlatego komunikacja pomiędzy partnerami jest ważną częścią gry deblowej.
Czy trzeba znać wszystkie zasady przed pierwszym meczem?
Nie.
Na początek wystarczy wiedzieć:
- jak rozpocząć punkt serwisem,
- że masz pierwszy i drugi serwis,
- że piłka na linii jest dobra,
- że piłka może odbić się maksymalnie raz,
- że po serwisie można grać również z powietrza,
- kiedy piłka jest autowa,
- kto serwuje,
- jak działa podstawowa punktacja.
Bardziej szczegółowe sytuacje można poznawać wraz z doświadczeniem.
Jeżeli dopiero zaczynasz treningi, zasady również można wprowadzać stopniowo podczas nauki gry w tenisa dla początkujących.
Co zrobić, jeśli podczas amatorskiego meczu nie wiemy, jaka jest zasada?
To zupełnie normalne.
Podczas pierwszych samodzielnych gier będą pojawiać się sytuacje, których wcześniej nie spotkałeś.
Najlepszym rozwiązaniem jest zatrzymanie gry i wspólne ustalenie sytuacji.
W grze rekreacyjnej ważna jest również uczciwość.
Jeżeli nie jesteś pewien, czy piłka przeciwnika była autowa, nie powinieneś zgadywać na swoją korzyść.
Z czasem coraz większa liczba sytuacji stanie się oczywista.
Jak wywoływać aut podczas gry bez sędziego?
Większość amatorskich meczów rozgrywana jest bez sędziego.
Zawodnik ocenia wtedy piłki spadające po swojej stronie kortu.
Dobrą zasadą jest wywoływanie autu tylko wtedy, gdy wyraźnie widzisz, że piłka znalazła się poza linią.
Pamiętaj:
piłka dotykająca linii jest dobra.
Jeżeli nie masz pewności, czy piłka była poza kortem, w grze rekreacyjnej warto przyjąć ją jako dobrą.
Jakie zasady najczęściej mylą początkujących?
„Piłka dotknęła linii, więc jest aut”
Nie. Linia należy do kortu.
„Pierwszy serwis nie wyszedł, więc tracę punkt”
Nie. Standardowo masz drugi serwis.
„Piłka dotknęła siatki podczas wymiany, więc powtarzamy punkt”
Nie. Jeżeli przejdzie na drugą stronę i wyląduje prawidłowo, wymiana trwa.
„Piłka musi zawsze odbić się od kortu”
Nie. Po returnie można grać również z powietrza.
„W deblu całe większe pole obowiązuje również przy serwisie”
Nie. Korytarze deblowe nie zwiększają pola serwisowego.
„Przy 6:5 set zawsze się kończy”
Nie. Zależy to od dalszego wyniku i stosowanego formatu. Szczegóły dotyczące setów znajdziesz w poradniku o punktacji w tenisie.
Pierwszy mecz – prosta checklista
Przed rozpoczęciem pierwszej samodzielnej gry upewnij się, że wiesz:
- kto serwuje jako pierwszy,
- z której strony rozpocząć serwis,
- do którego pola serwować,
- jak liczyć wynik,
- które linie obowiązują,
- kiedy zmieniacie strony,
- według jakiego formatu rozgrywacie mecz.
Jeżeli obaj gracze dopiero zaczynają, nie ma potrzeby komplikowania rozgrywki dodatkowymi formatami.
Najważniejsze jest poznanie podstaw i stopniowe zdobywanie doświadczenia meczowego.
Czy podczas treningu warto grać na punkty?
Tak.
Nawet na początku nauki nie trzeba ograniczać treningu wyłącznie do ćwiczeń technicznych.
Proste gry punktowe pomagają nauczyć się:
- koncentracji,
- podejmowania decyzji,
- ustawienia,
- serwisu i returnu,
- utrzymania piłki w korcie,
- podstaw taktyki,
- liczenia wyniku.
Dzięki temu zasady przestają być teorią i zaczynają być naturalną częścią gry.
Jeżeli nie masz jeszcze doświadczenia na korcie, pierwszym krokiem może być trening próbny tenisa w ATMR.
Zasady gry w tenisa – najprostsza ściąga
Na pierwszy mecz zapamiętaj:
Serwis
- zaczynasz z prawej strony,
- serwujesz po przekątnej,
- masz dwie próby.
Wymiana
- piłka może odbić się maksymalnie raz,
- po returnie możesz grać również z powietrza.
Linie
- piłka dotykająca właściwej linii jest dobra.
Siatka
- podczas wymiany piłka może jej dotknąć i gra trwa, jeśli przejdzie na drugą stronę,
- zawodnik nie może dotknąć siatki podczas trwania punktu.
Serwis
- jeden zawodnik serwuje przez cały gem,
- następnie serwis przechodzi na przeciwnika.
Singiel i debel
- w singlu kort jest węższy,
- w deblu obowiązują boczne korytarze.
Punktacja
- punkt → gem → set → mecz.
Zasady gry w tenisa dla początkujących – podsumowanie
Nie musisz znać wszystkich przepisów tenisa, zanim pierwszy raz pojawisz się na korcie.
Na początku najważniejsze jest zrozumienie serwisu, linii, autu, sposobu odbijania piłki i podstawowej punktacji.
Wiele bardziej szczegółowych zasad zaczyna mieć sens dopiero wtedy, gdy spotkasz konkretną sytuację podczas gry.
Jeżeli chcesz poznać dokładnie sposób liczenia wyniku, przeczytaj poradnik Punktacja w tenisie – jak liczyć punkty, gemy i sety?.
Jeżeli natomiast dopiero rozpoczynasz naukę, zobacz naukę gry w tenisa dla początkujących.
Pierwszym spotkaniem może być również trening próbny tenisa w ATMR.