Punktacja w tenisie na początku może wydawać się bardziej skomplikowana niż sama gra. Zamiast prostego 1, 2, 3 pojawiają się wartości 15, 30 i 40, a do tego dochodzą gemy, sety, równowaga, przewaga oraz tie-break.
W praktyce system jest jednak dość prosty, kiedy zrozumiesz jego kolejność.
Najważniejsze jest zapamiętanie jednej zasady:
punkty składają się na gema, gemy na seta, a sety na mecz.
Jeżeli dopiero zaczynasz swoją przygodę z tenisem, możesz wcześniej przeczytać również poradnik Jak zacząć grać w tenisa?.
Jak liczy się punkty w tenisie?
W standardowym gemie punktacja wygląda następująco:
- 0 punktów – 0
- 1 wygrany punkt – 15
- 2 wygrane punkty – 30
- 3 wygrane punkty – 40
- kolejny wygrany punkt – gem, o ile przeciwnik nie ma również 40
Najprostszy przykład:
Zawodnik A wygrywa pierwszy punkt.
15:0
Wygrywa kolejny.
30:0
Przeciwnik zdobywa punkt.
30:15
Zawodnik A wygrywa następny.
40:15
Jeżeli zdobędzie jeszcze jeden punkt, wygrywa gema.
Dlaczego w tenisie jest 15, 30 i 40?
Nietypowy sposób liczenia punktów jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech tenisa.
Istnieje kilka historycznych teorii dotyczących pochodzenia wartości 15, 30 i 40, ale dokładne źródło systemu nie jest całkowicie pewne.
Dla osoby rozpoczynającej grę nie ma to jednak większego znaczenia.
Najłatwiej po prostu zapamiętać kolejność:
0 → 15 → 30 → 40 → gem
Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy obaj zawodnicy mają po 40.
Co oznacza 40:40 w tenisie?
Jeżeli obaj zawodnicy zdobędą po trzy punkty, wynik wynosi:
40:40
Taka sytuacja nazywana jest równowagą, po angielsku deuce.
Od tego momentu zazwyczaj trzeba wygrać dwa kolejne punkty, aby zakończyć gema.
Pierwszy wygrany punkt daje przewagę.
Jeżeli ten sam zawodnik wygra następny punkt, zdobywa gema.
Jeżeli jednak kolejny punkt wygra przeciwnik, wynik ponownie wraca do równowagi.
Jak działa przewaga w tenisie?
Załóżmy, że wynik wynosi:
40:40
Zawodnik A wygrywa punkt.
Ma teraz:
przewagę
Jeżeli wygra następny punkt:
wygrywa gema.
Jeżeli punkt wygra zawodnik B:
wynik ponownie wraca do 40:40.
Taki schemat może powtarzać się wiele razy.
Dlatego niektóre gemy trwają znacznie dłużej niż pozostałe.
Co oznacza „równowaga” i „przewaga przy serwisie”?
Podczas meczu możesz również usłyszeć określenia:
- przewaga serwującego,
- przewaga odbierającego.
Oznaczają po prostu, który zawodnik wygrał pierwszy punkt po równowadze.
Jeżeli przewagę ma osoba serwująca i zdobędzie kolejny punkt, wygrywa gema.
Jeżeli przegra – ponownie mamy równowagę.
Czy każdy gem gra się na przewagi?
Nie zawsze.
W klasycznym systemie po 40:40 obowiązuje gra na przewagi.
Istnieją jednak formaty, w których przy równowadze rozgrywany jest jeden decydujący punkt.
Możesz spotkać określenia:
- No-Ad,
- deciding point,
- Golden Point.
Takie rozwiązania są stosowane między innymi w niektórych rozgrywkach amatorskich, ligach, turniejach lub formatach treningowych.
Dlatego przed rozpoczęciem meczu warto ustalić, według jakich zasad gracie.
Co to jest gem w tenisie?
Gem to kolejny poziom punktacji.
W jego trakcie punkty liczone są jako:
0, 15, 30, 40
Po wygraniu gema wynik seta może wyglądać na przykład tak:
1:0
Po kolejnym:
2:0
Jeżeli następnego gema wygra przeciwnik:
2:1
W jednym gemie serwuje ten sam zawodnik.
Po zakończeniu gema serwis przechodzi na drugą osobę.
Ile gemów trzeba wygrać, żeby zdobyć seta?
Standardowo seta wygrywa zawodnik, który jako pierwszy zdobędzie 6 gemów, ale musi mieć co najmniej dwa gemy przewagi.
Dlatego możliwe wyniki seta to między innymi:
- 6:0
- 6:1
- 6:2
- 6:3
- 6:4
Przy wyniku:
6:5
set zazwyczaj jeszcze się nie kończy, ponieważ przewaga wynosi tylko jednego gema.
Jeżeli prowadzący zawodnik wygra kolejnego gema, set kończy się:
7:5
Jeżeli przeciwnik wyrówna:
6:6
najczęściej rozgrywany jest tie-break.
Co to jest tie-break?
Tie-break to specjalny gem rozgrywany najczęściej przy wyniku:
6:6 w gemach.
W tie-breaku nie stosuje się punktacji 15, 30 i 40.
Punkty liczone są normalnie:
1, 2, 3, 4, 5…
Standardowego tie-breaka wygrywa zazwyczaj zawodnik, który jako pierwszy zdobędzie co najmniej 7 punktów, jednocześnie osiągając minimum dwa punkty przewagi.
Przykładowe wyniki:
- 7:3 – koniec
- 7:5 – koniec
- 7:6 – gra trwa
- 8:6 – koniec
- 9:7 – koniec
Nie wystarczy więc zdobyć dokładnie siedmiu punktów.
Jeżeli jest 6:6, trzeba grać dalej do uzyskania dwóch punktów przewagi.
Jak liczyć serwis w tie-breaku?
Serwis w tie-breaku zmienia się inaczej niż podczas normalnych gemów.
Pierwszy zawodnik serwuje jeden punkt.
Następnie drugi zawodnik serwuje dwa kolejne punkty.
Potem zawodnicy zmieniają się co dwa punkty aż do zakończenia tie-breaka.
Na początku nie trzeba jednak uczyć się całej kolejności na pamięć. Podczas pierwszych gier najważniejsze jest zrozumienie samej zasady punktacji.
Jaki jest wynik seta po tie-breaku?
Jeżeli przy stanie 6:6 rozgrywany jest tie-break, zwycięzca tie-breaka wygrywa seta:
7:6
W zapisie wyniku spotkania można czasem zobaczyć również rezultat samego tie-breaka, np.:
7:6(7:4)
Oznacza to, że set zakończył się 7:6, a tie-break wynikiem 7:4.
Ile setów trzeba wygrać, żeby wygrać mecz?
To zależy od formatu spotkania.
W bardzo wielu meczach rozgrywany jest system:
do dwóch wygranych setów.
Oznacza to, że mecz może zakończyć się:
2:0
lub
2:1
Przykład:
Zawodnik A wygrywa pierwszy set 6:3.
Zawodnik B wygrywa drugi 6:4.
Stan meczu wynosi:
1:1 w setach.
Trzeci set decyduje o zwycięstwie.
Niektóre rozgrywki mają inne formaty, dlatego zawsze warto znać regulamin konkretnego turnieju lub ligi.
Punkt, gem, set i mecz – czym się różnią?
Najłatwiej zapamiętać hierarchię:
Punkt
Najmniejsza jednostka wyniku.
Wygrywasz pojedynczą wymianę.
Gem
Składa się z punktów liczonych jako:
15, 30, 40
Set
Składa się z gemów.
Standardowo trzeba zdobyć minimum 6 gemów i mieć dwa gemy przewagi lub wygrać tie-break przy wyniku 6:6.
Mecz
Składa się z setów.
W wielu popularnych formatach trzeba wygrać dwa sety.
Można więc przedstawić to bardzo prosto:
wymiana → punkt → gem → set → mecz
Przykład całej punktacji krok po kroku
Załóżmy, że rozpoczynacie pierwszy gem meczu.
Pierwsza wymiana
Zawodnik A wygrywa.
15:0
Druga wymiana
Ponownie wygrywa A.
30:0
Trzecia wymiana
Wygrywa B.
30:15
Czwarta wymiana
B wygrywa kolejny punkt.
30:30
Piąta wymiana
A wygrywa.
40:30
Szósta wymiana
A ponownie wygrywa.
Gem dla zawodnika A.
Wynik seta:
1:0
Następnego gema rozpoczyna drugi serwujący.
Jak podaje się wynik podczas meczu?
Wynik punktowy podawany jest z perspektywy osoby serwującej.
Jeżeli serwujący zdobył dwa punkty, a odbierający jeden, wynik brzmi:
30:15
Jeżeli odbierający prowadzi dwoma punktami do jednego:
15:30
Dlatego ta sama sytuacja może wyglądać inaczej w zależności od tego, kto aktualnie serwuje.
Na początku łatwo się w tym pomylić, ale po kilku gemach staje się to naturalne.
Kiedy zmienia się serwujący?
Jeden zawodnik serwuje przez cały gem.
Po zakończeniu gema serwis przechodzi na przeciwnika.
Przykład:
- gem 1 – serwuje zawodnik A,
- gem 2 – serwuje zawodnik B,
- gem 3 – ponownie A,
- gem 4 – ponownie B.
Serwis zmienia się więc po każdym gemie, a nie po każdym punkcie.
Wyjątkiem jest tie-break, w którym obowiązuje inna kolejność serwowania.
Kiedy zawodnicy zmieniają strony kortu?
W standardowym meczu zawodnicy zmieniają strony po pierwszym gemie, a następnie po każdej nieparzystej liczbie gemów w secie.
Czyli między innymi po:
- 1. gemie,
- 3. gemie,
- 5. gemie,
- 7. gemie.
Na początku nie musisz jednak pamiętać wszystkich zasad organizacyjnych jednocześnie.
Znacznie ważniejsze jest opanowanie sposobu liczenia punktów.
Co jeśli zapomnę wyniku podczas gry?
To zdarza się bardzo często, szczególnie podczas pierwszych meczów.
Dobrym nawykiem jest podawanie wyniku przed każdym serwisem.
Dzięki temu obaj zawodnicy wiedzą, jaki jest aktualny stan gema.
Jeżeli pojawia się wątpliwość, najlepiej zatrzymać grę i wspólnie ustalić ostatni wynik, co do którego obie strony są zgodne.
Nie warto próbować prowadzić kilku kolejnych punktów bez pewności, jaki jest wynik.
Czy trzeba znać punktację przed pierwszym treningiem?
Nie.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz naukę, pierwsze zajęcia będą skoncentrowane przede wszystkim na:
- kontakcie z piłką,
- podstawowych uderzeniach,
- ustawieniu,
- pracy nóg,
- koordynacji.
Punktację można wprowadzać stopniowo, kiedy zaczynasz rozgrywać pierwsze wymiany i punkty.
Jeżeli pierwszy trening jest jeszcze przed Tobą, przeczytaj poradnik Pierwszy trening tenisa – jak się przygotować i co zabrać?.
Możesz również rozpocząć od treningu próbnego w ATMR.
Kiedy warto rozpocząć grę na punkty?
Nie trzeba czekać, aż wszystkie uderzenia będą idealne.
Proste sytuacje punktowe można wprowadzać już na stosunkowo wczesnym etapie nauki.
Pozwalają one ćwiczyć nie tylko technikę, ale również:
- podejmowanie decyzji,
- utrzymywanie piłki w korcie,
- poruszanie się,
- koncentrację,
- radzenie sobie z wynikiem,
- podstawową taktykę.
Dzięki temu tenis przestaje być wyłącznie wykonywaniem kolejnych ćwiczeń i zaczyna przypominać prawdziwą grę.
Podczas nauki gry w tenisa dla początkujących kolejne elementy mogą być wprowadzane stopniowo wraz z rozwojem umiejętności.
Najczęstsze błędy przy liczeniu punktów
Na początku najczęściej pojawiają się cztery problemy.
Mylenie 40:40 z końcem gema
Przy klasycznej punktacji 40:40 oznacza równowagę, a nie zwycięstwo któregoś zawodnika.
Zapominanie o dwóch gemach przewagi
Wynik 6:5 zazwyczaj nie oznacza jeszcze końca seta.
Liczenie tie-breaka jak normalnego gema
W tie-breaku punkty liczymy:
1, 2, 3, 4…
a nie:
15, 30, 40.
Podawanie wyniku od strony odbierającego
Wynik gema podaje się najpierw dla osoby serwującej.
Po kilku samodzielnych meczach wszystkie te zasady stają się znacznie bardziej intuicyjne.
Punktacja w tenisie – najprostsza ściąga
Jeżeli chcesz zapamiętać tylko najważniejsze informacje:
Punkty w gemie:
0 → 15 → 30 → 40 → gem
Przy 40:40:
równowaga → przewaga → gem
Set:
najczęściej 6 wygranych gemów i minimum 2 gemy przewagi
Przy 6:6:
najczęściej tie-break
Tie-break:
zwykle do minimum 7 punktów i 2 punktów przewagi
Mecz:
w wielu formatach do 2 wygranych setów
Punktacja w tenisie – podsumowanie
Na początku wartości 15, 30 i 40 mogą wydawać się nielogiczne, ale po rozegraniu kilku gemów system staje się prosty.
Najważniejszą kolejność można sprowadzić do czterech etapów:
punkt → gem → set → mecz
Nie musisz znać wszystkich wyjątków i regulaminów turniejowych, żeby rozpocząć grę.
Na pierwszym etapie wystarczy rozumieć podstawową punktację, wiedzieć, czym jest równowaga i przewaga oraz jak zdobywa się seta.
Jeżeli dopiero zaczynasz swoją przygodę z tenisem, sprawdź naukę gry w tenisa dla początkujących.
Jeżeli chcesz rozpocząć od pierwszego spotkania na korcie, możesz również wybrać trening próbny tenisa w ATMR.